Gösterilen sonuç 18

Asılları İstanbul Müftülüğü Meşihat Arşivi’nde bulunan 6835 şahıs dosyasının dijitalleri, İSAM Kütüphanesi Arşivi’nde incelenebilmektedir. Dosyalar, şeyhülislamlık makamına bağlı olarak farklı kaza, bölge ve kademelerde görev yapan memurlara ait hâl tercümeleri, icazetname, nüfus ve maaş belgeleri gibi değişik birçok belgeden oluşmaktadır. Dosyaların bazıları sadece zarftan ibaret olup hâl tercümeleri bulunmamaktadır.

31 Mart Vakası sırasında sadrazam olan Hüseyin Hilmi Paşa’nın uzun memuriyet hayatı boyunca bulunduğu görevlerde yaptığı yazışmalardan oluşan koleksiyon son dönem Osmanlı tarihi, İttihat ve Terakkî Cemiyeti, Balkanlar ve Makedonya ile ilgilenen araştırmacılar açısından önemli bir kaynak niteliği taşımaktadır. Hüseyin Hilmi Paşa'nın özellikle Rumeli Müfettişliği sırasında Balkanlarda gelişen ulusal ve uluslararası siyasi gelişmelerde onun resmi ve kişisel yazışmaları önemli bir birincil kaynak özelliği taşımaktadır. Bu müfettişlik dönemine ait belgeler koleksiyonun yarısından fazlasına tekabül etmektedir.

Bu arşiv belgeleri, Pertevniyal Valide Sultan’ın kurduğu vakfa ve bu vakfa bağlı gelir getiren mülklere (akarlar) ilişkin masraf defterleri, resmi yazışmalar ve çeşitli belgeleri içermektedir. Belgeler arasında, Valide Sultan’ın vakfettiği kitapların listesi ile Mekke Harem-i Şerif’te kullanılan şamdanların masrafları ve bunlara ait mumların teminiyle ilgili bilgiler yer almaktadır. Ayrıca, Medine’de inşa ettirdiği hastanenin yapım sürecine dair harcamaları gösteren defterler de bulunmaktadır.
Vakfa bağlı olarak görev yapan devlet ve vakıf memurlarına yapılan ihsanlar, çeşitli yapıların onarım ve bakım işlemlerine dair yazışmalar ve belgeler de arşivde yer almaktadır.

Veysel Paşa Evrakı, Osmanlı Devleti’nin son dönem müşirlerinden olan Veysel Paşa (1866-1892) ve oğlu Ali Rıza Paşa’ya (1901-1923) aittir. Evrak koleksiyonu paşaların, Balkanlar’da Manastır, Prizren, Yakova, İpek ve Kosova bölgelerindeki idari, askerî ve siyasi faaliyetleri ile şahsi işlerine dair yazışmalardan oluşmaktadır. 1866-1923 tarih aralığındaki fon, 141 belge, bir klasör ve 85 dosyada tasnif edilmiştir.

Veliaht Yusuf İzzeddin Efendi’nin 1916 yılında vefat ettiğinde bıraktığı malların idaresini Mehmed Tevfik Bey (Biren) vasi olarak üstlenmiştir. Gelirlerin aile fertleri arasında taksimi, yapılan harcamalar, malların idaresi gibi konular etrafında şekillenen evrak, önemli bir yeküne ulaşarak müstakil bir koleksiyon hâlini almıştır. 1916-1968 tarih aralığındaki 4048 belgeden oluşan fon, 17 klasör ve 1330 dosyada tasnif edilmiştir.

İstanbul Müftülüğü Meşihat Arşivi’nden dijitalleri temin edilen 5739 defterden oluşan veri tabanı “Şeyhülislâmlık (Bâb-ı Meşihat) Arşivi Defter Kataloğu” adıyla basılmış olan esere göre hazırlanmıştır. Defterler; XVI ila XX. yüzyıllar arasında Şeyhülislamlık, Rumeli Kadıaskerliği, Anadolu Kadıaskerliği, Nakibüleşraflık, İstanbul ve Bilad-ı Selase Kadılıkları, Bab-ı Meşihat meclislerine ait defterler ile bazı ilmiye sınıfı mensuplarının faaliyetlerine dair belgelerden oluşmaktadır. 5739 defterin dijitali, İSAM Kütüphanesi bünyesinde dijital olarak incelenebilmektedir.

Osmanlı sanat tarihi alanında çalışmalar yürüten ve İslam hat sanatı üzerine uzmanlaşan Dr. Bora Keskiner, çeşitli sahaflardan temin ettiği mektuplar, el yazması nota defterleri ve müsvedde notları bir araya getirerek bu koleksiyonu oluşturmuştur. Cumhuriyet sonrası İstanbul’daki Mevlevî muhitine dair bir portre sunan koleksiyon, Osmanlı toplumundaki tasavvufî ortamın Cumhuriyet dönemiyle birlikte nasıl bir dönüşüm geçirdiğini göstermesi açısından önemli bir kaynak niteliğindedir. Bu yönüyle, özellikle yakın dönem tasavvuf tarihi araştırmaları açısından dikkate değerdir.
1927-2000 tarih aralığındaki evraklar, dört klasör ve 124 dosya halinde tasnif edilmiştir. Koleksiyonda yer alan mektupların büyük çoğunluğu, Mevlevî şeyhi Sadık Kurç’a gönderilen yazışmalardan oluşmaktadır. Sadık Kurç’un Halil Can ile gerçekleştirdiği mektuplaşmalar koleksiyonun en kapsamlı serisini oluştururken, Mehmet Ceylan ile olan yazışmaları da önemli bir yer tutmaktadır. Ayrıca, Bestenigâr Ziya Bey’in istinsah ettiği şarkı nota defterleri ile Halil Can’ın el yazısı metinleri koleksiyonun öne çıkan belgeleri arasında yer almaktadır.

Şer‘iyye Sicilleri, Osmanlı dönemine ait kadı mahkemelerinde tutulan defterlerdir. Osmanlı Devleti’nde merkezde ve taşrada toplumun hukukî muamelelerini içeren bu defterler Osmanlı tarihinin sosyal, iktisadi, hukuki, demografik ve mimari alandaki araştırmalar için önemli bir kaynaktır. Yerel idarenin işleyişini, şehirlerin yapısını ve toplumsal düzeni anlamak için birincil kaynak olarak kabul edilir. Günümüzde, bu siciller araştırmacılar için Osmanlı tarihinin derinliklerine inme ve mikro düzeyde incelemeler yapma imkânı sağlar.
Defterlerin içeriğinde mahkemeye intikal etmiş hukuki ihtilaflar, terekeler, miras taksimleri, evlenme- boşanma gibi medeni hukuku ilgilendiren her türlü kayıt, noter işlemleri (alım-satım, kiralama, bağış, borç alış- verişi, ödünç işlemleri), suçlara ilişkin davalar, belediyecilik faaliyetleri ve buna dair düzenlemeler, vakıflara ve/veya kamuya ait binaların tasarrufu, imarı ve tamirine ilişkin belgeler, merkezden gelen hükümlerin ve fermanların suretleri gibi toplumun sosyal ve iktisadi meseleleri yer alır.
Osmanlı Devleti’nde Şer‘iyye Sicillerinin en erken tarihli örnekleri Bursa kadılığına aittir. İlk örnekleri 1455 tarihli defterler, XIX. yüzyılın ikinci yarısında yeni mahkemelerin kurulması sebebiyle içerdiği konular açısından bir daralmaya uğramışsa da XX. yüzyıl başlarına kadar düzenli biçimde tutulmuştur.
İSAM Kütüphanesi Arşivi, İstanbul, Anadolu, Balkanlar ve Ortadoğu’nun bazı şehirleri de dahil olmak üzere dünyadaki en kapsamlı kadı sicilleri koleksiyonuna sahiptir. Defterler İSAM Kütüphanesi’nde dijital olarak incelenebilmektedir.

Katalogda yer alan defterler, çeşitli kurumlardan ve sahaflardan temin edilmiş olup Osmanlı devlet teşkilatına ait muhtelif türlerdeki defterleri içermektedir. Farklı zamanlarda ve düzensiz biçimde kurumumuza ulaşan, konu bütünlüğü bulunmayan bu defterler bir araya getirilerek derleme bir katalog haline getirilmiştir.
Koleksiyon, maliye, tapu, nüfus gibi farklı idarî ve adlî alanlara dair defterleri bir araya getirmektedir. Defterler, içerik ve form açısından çeşitlilik gösterirken, Osmanlı bürokratik yapısının işleyişine, taşra-idare ilişkilerine ve toplumsal yapıya ışık tutan önemli bir birincil kaynak niteliği taşımaktadır.

216 dosyada tasnif edilen evrak; bibliyografik çalışmalar, fihrist ve muhtelif çalışmalar, mektuplar, aile, mesleki belgeler, müteferrik, şiir, dua ve notlar olmak üzere yedi başlık altında toplanmıştır. Tam metin olarak erişime açılan defterler, yüzlerce eserin bibliyografik bilgisini içermektedir. Alfabetik olarak birbirini takip eden defterler Süleymaniye Kütüphanesi’nde tasnif memuru olarak görev yaptığı dönemde Mehmed Safayhi tarafından hazırlanmış ve yazma eserlerin kataloglanmasında kılavuz olarak kullanılmıştır.